Podziemny dworzec w Gdańsku może nie powstać. Konserwator zabytków analizuje ikonę socmodernizmu

Rozpoczęło się postępowanie administracyjne, które przesądzi o przyszłości dworca PKS w Gdańsku. Pomorski konserwator zabytków sprawdzi, czy obiekt spełnia kryteria wpisu do rejestru zabytków, co może całkowicie zablokować planowaną rozbiórkę i nową inwestycję w tym miejscu.

Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków wszczął postępowanie administracyjne, które dotyczy możliwości objęcia ochroną konserwatorską gdańskiego dworca PKS. Oznacza to rozpoczęcie formalnej analizy, czy obiekt posiada wartości historyczne, artystyczne i naukowe uzasadniające wpis do rejestru zabytków.
fot. Piotr Wittman/gdansk.pl

O rozpoczęciu procedury poinformował 9 stycznia rzecznik prasowy urzędu. Jednocześnie podkreślono, że samo postępowanie nie oznacza jeszcze decyzji o objęciu budynku ochroną. Rozstrzygnięcie ma zostać wydane w ciągu około miesiąca przez Dariusza Chmielewskiego.

W uzasadnieniu decyzji o wszczęciu postępowania wskazano na interes społeczny związany z ochroną dóbr kultury oraz konieczność rzetelnego zbadania, czy obiekt spełnia ustawowe przesłanki ochrony konserwatorskiej. Dopiero po tej analizie zapadnie decyzja pozytywna lub odmowna.

Wniosek o wpisanie dworca PKS do rejestru zabytków złożyło 8 grudnia 2025 roku Stowarzyszenie Ochrony Architektury Powojennej z siedzibą w Bydgoszczy. Zdaniem wnioskodawców gdański obiekt jest jednym z najciekawszych przykładów polskiego socmodernizmu i ważnym elementem tożsamości miasta.

Dworzec wybudowany został na przełomie lat 60. i 70. XX wieku. Projekt przygotowano jeszcze w okresie rządów Władysława Gomułki, natomiast realizację ukończono w 1973 roku. Obiekt był projektowany z myślą o obsłudze nawet 27 tysięcy pasażerów dziennie i obejmuje budynek główny, plac manewrowy dla autobusów oraz podziemny korytarz prowadzący do peronów. Budynek znajduje się na działce przy ulicy 3 Maja, pomiędzy stacją kolejową Gdańsk Główny a wzgórzem Grodzisko. Jeżeli nieruchomość zostałaby wpisana do rejestru zabytków skutkowałoby to wstrzymaniem planów rozbiórki i uniemożliwiło realizację nowej inwestycji przewidzianej przez właściciela terenu.

Teren należy do FB Górski, która od dłuższego czasu przygotowuje projekt nowego zespołu zabudowy. Zakłada on powstanie obiektów o funkcjach handlowych, usługowych, hotelowych i biurowych, a także budowę podziemnego dworca autobusowego. Nowe rozwiązanie miałoby uwolnić przestrzeń na poziomie terenu i umożliwić stworzenie ogólnodostępnego skweru.
wiz. Studio Architektoniczne KWADRAT - Jacek Droszcz i Bazyli Domsta

Planowana inwestycja przewiduje również ekspozycję wzgórza Grodzisko oraz zachowanie symbolicznych odniesień do historii miejsca, w tym napisu Dworzec PKS. Autor koncepcji podkreśla, że mimo pojawiających się spekulacji pierwotne założenia projektu pozostają aktualne.

Budynek dworca od lat pozostaje w złym stanie technicznym i nie przechodził kompleksowych remontów. Równolegle do postępowania konserwatorskiego inwestor złożył wniosek o zgodę na rozbiórkę i realizację nowej zabudowy.