Odrestaurowano historyczny Dom Turka. Wyjątkowa siedziba Domu Pamięci Obławy Augustowskiej

Zabytkowa kamienica w Augustowie z około 1900 roku przeszła modernizację i rozbudowę. Historyczny obiekt będący świadkiem dramatycznych scen stał się nową siedzibą Domu Pamięci Obławy Augustowskiej. Wkrótce otwarcie muzeum dla publiczności.

Dom Turka to zabytkowa kamienica pochodzącą najprawdopodobniej z 1900 roku, która znajduje się na działce przy ulicy 3 Maja 49 w Augustowie. To obiekt o bogatej, choć dramatycznej historii, który w ostatnich miesiącach został odrestaurowany i dostosowany do funkcji muzealnych.

W Augustowie znajdzie się siedziba Domu Pamięci Obławy Augustowskiej. W obiekcie należącym obecnie do Instytutu Pileckiego mieściła się w latach 30. XX wieku cukiernia "Ankara", prowadzona przez imigranta bośniackiego pochodzenia i muzułmanina, nazywanego potocznie „Turkiem” - Kamila Tiakosza. W 1940 r. kamienica została zajęta przez NKWD. Od 1945 do 1956 roku w budynku swoją siedzibę miał Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. W podziemiach obiektu znajdował się areszt, w którym dokonywano brutalnych przesłuchiwań oraz tortur, zarówno żołnierzy podziemia niepodległościowego jak i ludności cywilnej. W lipcu 1945 r. w Domu Turka uwięziono zatrzymanych w czasie Obławy Augustowskiej.

Od 2011 roku kamienica figuruje w rejestrze zabytków. W 2021 roku podupadający obiekt zakupił Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego. Zapadła decyzja o jego generalnym remoncie i dostosowaniu do funkcji muzealnych. Pracownia architektoniczna Tremend przygotowała projekt przebudowy, rozbudowy, a także adaptacji zabytkowej kamienicy.

Głównym celem inwestycji nie było jedynie odrestaurowanie kamienicy, ale także stworzenie przestrzeni, która w angażujący sposób będzie opowiadać historię ofiar Obławy Augustowskiej. Przebudowa zakłada zachowanie oryginalnej, historycznej bryły budynku z uwzględnieniem subtelnych zmian, które poprawiają jego funkcjonalność muzealną. We wnętrzach pojawiły się nowoczesne wystawy. W ramach inwestycji pojawiła się również nowa część muzeum. Elewacja składa się ze struktury wertykalnych rytmów.
Dom Pamięci Obławy Augustowskiej proj. Tremend, fot. Bartosz Makowski

Integralną częścią całości jest Mur Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej autorstwa artysty i architekta Tomasza Trzupka, z którym zespół Tremend współpracował również w zakresie wnętrz i instalacji. Mur z nazwiskami ofiar upamiętnia blisko 600 osób zamordowanych w 1945 roku.

Koncepcja miejsca upamiętnienia ofiar Obławy Augustowskiej opiera się na przedstawieniu idei skraju lasu, który jest jednocześnie miejscem kaźni i schronienia. Puszcza łączy nasze wspólnotowe wyobrażenie o tym, co wartościowe i ponadczasowe. Zależało nam na stworzeniu miejsca, które nie ma wyłącznie negatywnych konotacji, ale mówi o ofierze i poświeceniu dla wspólnego dobra i lepszej przyszłości

powiedział: Tomasz Trzupek
Dom Pamięci Obławy Augustowskiej proj. Tremend, fot. Bartosz Makowski

Nowy Dom Pamięci Obławy Augustowskiej stanie się także przestrzenią pod ośrodek edukacji historycznej i miejscem refleksji nad dziedzictwem regionu. Pojawią się interaktywne wystawy, świadectwa ocalałych oraz archiwalne materiały.

Otwarcie muzeum w zmodernizowanym i uzupełnionym o współczesne wątki Domu Turka stanowi krok ku przywróceniu pamięci o ofiarach Obławy Augustowskiej i oddaniu im należnego hołdu. Przebudowa tego historycznego budynku to nie tylko akt konserwatorski, ale przede wszystkim świadectwo dbałości o prawdę historyczną i narodową tożsamość. W efekcie Dom Turka przestaje być jedynie symbolem cierpienia – staje się miejscem, w którym historia opowiadana jest na nowo, z myślą o przyszłych pokoleniach

powiedział: Grzegorz Szymański z zespołu Tremend

Harmonogram zakłada, że muzeum zostanie otwarte dla publiczności w lipcu tego roku, przy okazji obchodów 80. rocznicy Obławy Augustowskiej.